Treść głównego artykułu

Abstrakt

Porozumienie zawarte w 2015 r. pod nazwą Joint Comprehensive Plan of Action (JCPOA) pomiędzy Iranem a pięcioma stałymi członkami Rady Bezpieczeństwa ONZ, Niemcami oraz Unią Europejską stanowiło wydarzenie o historycznym znaczeniu. Na jego podstawie irański program nuklearny poddano kontroli Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej i nałożono na niego znaczne ograniczenia, w zamian za zniesienie przez państwa zachodnie sankcji gospodarczych. Porozumienie wywołało kontrowersje na całym świecie – ze szczególnie ostrą reakcją spotkało się ze strony Arabii Saudyjskiej (wspieranej przez inne państwa Zatoki Perskiej z wyjątkiem Kataru) oraz Izraela. Celem artykułu jest analiza przyczyn takiego podejścia Izraela do irańskich ambicji nuklearnych, stosunek tego państwa do JCPOA oraz działania dyplomatyczne Izraelczyków, nakierowane na storpedowanie porozumienia. Ocenie poddano także możliwości ewentualnego wyprzedzającego ataku Izraela na irańskie ośrodki nuklearne oraz zasadność takiego działania.

Słowa kluczowe

Izrael Iran program nuklearny JCPOA wspólny kompleksowy plan działania sankcje

Szczegóły artykułu

Referencje

  1. Beres, L. (2016). Israel’s Nuclear Strategy and America’s National Security. Tel Aviv: Tel Aviv University Press.
  2. Brom, S. (2005). Is the Begin Doctrine Still a Viable Option For Israel? W: H. Sokolski, P. Clawson (Eds.), Getting Ready For a Nuclear-Ready Iran. Carlisle: U.S. Army War College, Strategic Studies Institute.
  3. Brom, S. (2014). Israel and the Negotiations on Iran’s Nuclear Program. W: E.B. Landau, A. Kurz (Eds.), Memorandum No. 142. Tel Aviv: The Institute for National Security Studies.
  4. Byman D. (2017). Nuclear Deal Fallout: The Global Threat of Iran. Pobrano 27.08.2017 r. z: https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/2017/05/the-global-threat-of-iran.pdf.
  5. D’Amato, A. (1996). Israel’s Air Strike Against The Osiraq Reactor: A Retrospective. “Temple International and Comparative Law Journal”, 10.
  6. ElBaradei, M. (2011). Gra pozorów. Arsenał nuklearny a dyplomacja. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie.
  7. Eran, O. (2015). Prime Minister Netanyahu in the US Congress: Did the Ends Justify the Means? “INSS In¬sight”, (699).
  8. Fiedler, R. (2014). Wejście w życie przejściowego porozumienia z Iranem w sprawie programu atomowego. Zadania dla Unii Europejskiej. „Biuletyn Instytutu Zachodniego”, 157. Pobrano 19.02.2017 z: http://www.iz.poznan.pl/plik,pobierz,238,b7b706791c73a4cfbfb8771a4108deca/854-porozumienie-z-Iranem.pdf.
  9. Gerami, N., Goldschmidt, P. (2012). The International Atomic Energy Agency’s Decision to Find Iran in Non-Compliance, 2002–2006. Washington: National Defense University Press.
  10. Goshal, D. (2017). Iran’s New Indigenous Air Defence System. Pobrano 20.03.2017 r. z: https://www.gatesto-neinstitute.org/9638/iran-air-defence.
  11. Hassan, H.D. (2007). Iran: Profile and Statements of President Mahmoud Ahmadinejad (CRS Report No. RS22569). Congressional Research Service. Pobrano 12.03.2017 r. z: http://www.au.af.mil/au/awc/awcgate/crs/rs22569.pdf.
  12. Hirschberg, P. (2006). Netanyahu: It’s 1938 and Iran is Germany; Ahmadinejad is Preparing Another Holocaust, “Haaretz”. Pobrano 14.03.2017 r. z: http://www.haaretz.com/news/netanyahu-it-s-1938-and-iran-is-germany-ahmadinejad-is-preparing-another-holocaust-1.205137.
  13. https://www.state.gov/documents/organization/245317.pdf.
  14. Israel Ministry of Foreign Affairs (2014). PM Netanyahu meets with EU High Representative Mogherini. Pobrano 19.03.2017 r. z: http://mfa.gov.il/MFA/PressRoom/2014/Pages/PM-Netanyahu-meets-with-High-Representative-of-the-European-Union-for-Foreign-Affairs-and-Security-Policy-Mogherini-7-Novem.aspx.
  15. Israeli, Z. (2016). Public Opinion and National Security. W: S. Brom, A. Kurz (Eds.), Strategic Survey for Israel 2015–2016. Tel Aviv: Institute for National Security Studies.
  16. Joint Comprehensive Plan of Action. Vienna, 14 July 2015. Pobrano 06.02.2017 r. z: https://www.europarl.europa.eu/cmsdata/122460/full-text-of-the-iran-nuclear-deal.pdf
  17. Kaplan, C. (2015). Air power’s visual legacy: Operation Orchard and aerial reconnaissance imagery as ruses de guerre. “Critical Military Studies”, 1(1).
  18. Katzman, K., Kerr, P.K. (2017). Iran Nuclear Agreement (CRS Report No. R43333). Congressional Research Service. Pobrano16.02.2017 r. z: https://fas.org/sgp/crs/nuke/R43333.pdf.
  19. Kaye, D.D. (2015). Israel’s Iran Policies After the Nuclear Deal. Santa Monica: RAND Corporation.
  20. Kile, S., Kristensen, H. (2016). Trends in World Nuclear Forces, 2016. Stockholm: Stockholm International Peace Research Institute.
  21. Lipold, P. (2012). Zagrożenie terrorem nuklearnym w polityce zagranicznej Iranu i Korei Północnej. Studium przypadku. Wrocław: Atla2.
  22. Michaels, R. (2016). Iran’s Economy Since the Lifting of Sanctions. Pobrano 19.03.2017 r. z: https://interna-tionalbanker.com/banking/irans-economy-since-lifting-sanctions/.
  23. Prime Minister’s Office (2014a). Address by PM Netanyahu at Yad Vashem. Pobrano 16.03.2017 r. z: http:// www.pmo.gov.il/English/MediaCenter/Speeches/Pages/speechholo270414.aspx.
  24. Prime Minister’s Office (2014b). PM Netanyahu Meets with UN Secretary General Ban Ki-moon. Pobrano 17.03.2017 r. z: http://www.pmo.gov.il/English/MediaCenter/Events/Pages/eventBankimoon300914. aspx.
  25. Prime Minister’s Office (2014c). Prime Minister Benjamin Netanyahu’s Speech at the United Nations Gener¬al Assembly. Pobrano 14.03.2017 r. z: http://www.un.org/en/ga/69/meetings/gadebate/pdf/IL_en.pdf.
  26. Prime Minister’s Office (2015a). PM Netanyahu’s Speech at the United Nations General Assembly. Pobrano 19.03.2017 r. z: www.pmo.gov.il/english/mediacenter/speeches/documents/speechun011015eng.docx.
  27. Prime Minister’s Office (2015b). Statement by PM Netanyahu. Pobrano 18.03.2017 r. z: http://www.pmo. gov.il/English/MediaCenter/Spokesman/Pages/spokeStatement140715.aspx.
  28. Prime Minister’s Office (b.d.). Questions and Answers About the Nuclear Deal with Iran. Pobrano 19.04.2017 r. z: http://www.pmo.gov.il/English/Pages/Iran.aspx.
  29. Resolution 2231 (2015) Adopted by the Security Council at its 7488th meeting, on 20 July 2015. Pobrano 18.03.2017 z: https://www.securitycouncilreport.org/atf/cf/%7B65BFCF9B-6D27-4E9C-8CD3-CF6E4FF96FF9%7D/s_res_2231.pdf
  30. Steinberg, G.M. (2009). Iran in the Israeli Threat Perception, [w:] A. Tarzi (red.), The Iranian Puzzle Piece : Understanding Iran in the Global Context. Quantico: Marine Corps University Press.
  31. The IDF Chief of the General Staff(2016). Israel Defense Forces Strategy. Pobrano 5.03. 2017 r. z: https://www.idfblog.com/s/Desktop/IDF%20Strategy.pdf.
  32. The White House Office of the Press Secretary (2015). Key Excerpts of the JCPOA. Pobrano 16.02.2017 r. z: https://obamawhitehouse.archives.gov/the-press-office/2015/07/14/key-excerpts-joint-comprehen-sive-plan-action-jcpoa.
  33. Ulrichsen, K.C. (2016). Israel and the Arab Gulf States: Drivers and Directions of Change. Houston: The Baker’s Institute Center for the Middle East.
  34. Waltz, K.N. (2012). Why Iran Should Get the Bomb? “Foreign Affairs”, 91(4).