Pasek boczny artykułu

Przesłane
maja 5, 2025
Zaakceptowano
czerwca 30, 2025
Opublikowane
lipca 19, 2025
Pobieranie
PDF
Statystyki
Licba odsłon : 323 Pobieranie : 188

Treść głównego artykułu

Abstrakt

Celem artykułu jest określenie roli attaché obrony w coraz bardziej złożonym środowisku operowania współczesnej dyplomacji obronnej. Przedmiotem badań są funkcje i zadania attaché obrony w zakresie rozwoju i koordynacji międzynarodowej współpracy wojskowej. Udzielono odpowiedzi na kilka pytań badawczych: Jakie czynniki decydują o ustanowieniu ataszatu obrony w danym państwie lub regionie? Jakie funkcje i zadania pełni attaché obrony? Jak przebiega proces rekrutacji oraz przygotowania oficerów do wojskowej służby dyplomatycznej? Główna teza artykułu zakłada, że w rozwijającej się o nowe obszary dyplomacji obronnej jej trwałym narodowym fundamentem instytucjonalnym pozostaje attaché obrony. W artykule wykorzystano przede wszystkim jakościowe metody badawcze, w tym analizę instytucjonalno-prawną oraz weryfikację źródeł. W celu poznania roli dyplomatów wojskowych, jak również specyfiki ich rekrutacji i przygotowania do realizacji zadań, autorka przeprowadziła wywiady z oficerami, którzy pełnili funkcje szefów ataszatów obrony. Cennym źródłem poznawczym okazała się metoda obserwacji uczestniczącej, oparta na zaangażowaniu autorki we współpracę Dowództwa Operacyjnego Rodzajów Sił Zbrojnych z ataszatami obrony. Rezultaty badań przedstawione w artykule wskazują, że ataszaty obrony odgrywają kluczową rolę w zakresie międzynarodowej współpracy wojskowej. Artykuł uzupełnia lukę badawczą o praktyczne funkcjonowanie attaché obrony w strukturze współpracy międzynarodowej. Zawarte wnioski mogą stanowić odniesienie przy opracowywaniu procedur naboru oraz szkolenia oficerów do wojskowej służby dyplomatycznej.

Słowa kluczowe

attaché obrony ataszat obrony dyplomacja wojskowa dyplomacja obronna międzynarodowa współpraca wojskowa Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych defence attaché defence attachat military diplomacy defence diplomacy international military cooperation the Operational Command of the Polish Armed Forces

Szczegóły artykułu

Licencja

Prawa autorskie (c) 2025 Marlena Rybczyńska

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.

Licencja

Autor/współautor upoważniony przez pozostałych współautorów do ich reprezentowania (autor korespondencyjny) zgłoszonego „utworu” oświadcza, że przysługują mu autorskie prawa do utworu, które nie są ograniczone w zakresie objętym niniejszym oświadczeniem. Utwór jest dziełem oryginalnym i nie narusza praw autorskich innych osób, ani nie jest ograniczony prawami na rzecz osób trzecich. Utwór nie był wcześniej publikowany pod tym samym lub innym tytułem, nie stanowi również części innej publikacji. Utwór nie jest obecnie przedmiotem postępowania w innym wydawnictwie.

Autor/Współautor zgłasza utwór do publikacji w czasopiśmie „Rocznik Bezpieczeństwa Międzynarodowego” i tym samym potwierdza, że:

  1. Utwór został przygotowany zgodnie z zasadami edytorskimi obowiązującymi w czasopiśmie.
  2. Utwór zawiera informacje o źródłach finansowania badań, które stanowiły podstawę jego opracowania.
  3. Wyraża zgodę na przekazanie utworu do podwójnej recenzji, na podstawie której redakcja podejmie decyzję o przyjęciu lub odrzuceniu utworu do publikacji.
  4. Wyraża zgodę na dokonanie przez redakcję koniecznych zmian utworu wynikających z opracowania redakcyjnego.
  5. Zobowiązuje się do niezwłocznego dokonania korekty autorskiej utworu, po jego akceptacji przez redakcję. Niedokonanie korekty autorskiej w terminie 14 dni od daty otrzymania materiałów, traktowane będzie za zgodę na wydanie utworu w postaci przekazanej do korekty.

Autor/Współautor zachowują prawa autorskie i prawa do publikacji, ale przenoszą prawo do pierwszej publikacji na czasopismo.

Autor/Współautor wyraża zgodę na udostępnianie utworu przez Uniwersytet Dolnośląski DSW na licencji:
Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe,
której pełny tekst dostępny jest na stronie internetowej: https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/legalcode

Jak cytować
Rybczyńska, M. (2025). Rola i funkcje attaché obrony w polskiej dyplomacji obronnej: . Rocznik Bezpieczeństwa Międzynarodowego, 19(1), 69–94. https://doi.org/10.34862/rbm.2025.1.4
Pobierz cytowania
Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)
BibTeX

Bibliografia

  1. Bortnowski, A. W. (2010). Współczesny protokół dyplomatyczny savoir-vivre i ceremoniał w praktyce. Wydawnictwo Adam Marszałek.
  2. Decyzja. (2024). Decyzja Nr 69/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 27 czerwca 2024 r. w sprawie podporządkowania jednostek organizacyjnych osobom zajmującym kierownicze stanowiska Ministerstwa Obrony Narodowej albo kierownikom komórek organizacyjnych. Dz. Urz. MON 2024, poz. 87. https://www.dz.urz.mon.gov.pl/u/dziennikurzedowy/pozycje/tresc-aktow/pdf/2024/06/Poz._87_dec._Nr_69-sig.pdf
  3. Dodd, T., Oakes, M. (1998). The Strategic Defence Review White Paper. House of Common Library Research Paper 98/91. https://researchbriefings.files.parliament.uk/documents/RP98-91/RP98-91.pdf
  4. Drab, L. (2016). Attaché obrony a dyplomacja obronna. W: L. Drab, A. Sochan (red.), Attaché obrony. Status i funkcjonowanie. Wybór dokumentów (s. 15–24). Wojskowe Centrum Edukacji Obywatelskiej.
  5. Drab, L. (2018). Dyplomacja obronna w procesie kształtowania bezpieczeństwa RP. Difin.
  6. Fonkiewicz, J., Pietkiewicz E. (1982). Dyplomacja z bliska. Wydawnictwo „Książka i Wiedza”.
  7. Gębska, M. (2020). Defense Diplomacy as a Research Problem. Current State of Research in Poland. Kwartalnik Bellona, 700(1), 97–106. https://doi.org/10.5604/01.3001.0014.0823
  8. Góralczyk, W. (2001). Prawo międzynarodowe publiczne w zarysie. Wydawnictwo Lexis Nexis.
  9. Hills, A. (2000). Defence Diplomacy and Security Sector Reform. Contemporary Security Policy, (2), 46–67. https://doi.org/10.1080/13523260008404244
  10. Ikanowicz, C., Piekarski, J. (2007). Protokół dyplomatyczny i dobre obyczaje. Oficyna Wydawnicza SGH.
  11. Konwencja. (1965). Konwencja wiedeńska o stosunkach dyplomatycznych z 18 kwietnia 1961 r. Dz.U. 1965, nr 37, poz. 232. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19650370232
  12. Krzeczunowicz, A. (2005). Wprowadzenie do praktyki dyplomatycznej. Akademia Polonijna Educator.
  13. Kupiecki, R. (2016a). Attaché obrony i jego środowisko pracy. Tytułem wprowadzenia. W: L. Drab, A. Sochan (red.), Attaché obrony. Status i funkcjonowanie. Wybór dokumentów (s. 7–14). Wojskowe Centrum Edukacji Obywatelskiej.
  14. Kupiecki, R. (2016b). Dyplomacja obronna – próba konceptualizacji. Dyplomacja i bezpieczeństwo, (1(4), 17–32. http://www.zpz.uni.wroc.pl/Users/46/files/ROBERT-KUPIECKI-Dyplomacja-obronna--proba-konceptualizacji.pdf
  15. Miłosz, S. (2003). Status i funkcje attaché wojskowego w służbie dyplomatycznej. W: L. Łukaszuk (red.), Dyplomacja współczesna a problemy prawa i bezpieczeństwa międzynarodowego (s. 221–236). Akademia Obrony Narodowej.
  16. Miłosz, S. (2004). Dyplomacja wojskowa. Comandor.
  17. MON. (2018, 21 września). Wzrasta liczba ataszatów obrony przy placówkach dyplomatycznych w Polsce. https://www.gov.pl/web/obrona-narodowa/wzrasta-liczba-ataszatow-obrony-przy-placowkach-dyplomatycznych-w-polsce-2
  18. MON. (2025). Departament Wojskowych Spraw Zagranicznych. https://www.gov.pl/web/obrona-narodowa/departament-wojskowych-spraw-zagranicznych
  19. Orłowski, T. (2010). Protokół dyplomatyczny. Ceremoniał i etykieta. Polski Instytut Spraw Międzynarodowych.
  20. Orłowski, T. (2024). Praktyka dyplomatyczna. Polski Instytut Spraw Międzynarodowych.
  21. Rozporządzenie. (2024). Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 marca 2024 r. w sprawie pełnienia zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa. Dz.U. 2024, poz. 480 ze zm. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20240000480
  22. Schwarzgruber, M. (2015, 27 listopada). Attaché obrony, czyli szara eminencja wojska. Czym zajmują się wojskowe placówki dyplomatyczne? Polska Zbrojna. https://wiadomosci.wp.pl/attache-obrony-czyli-szara-eminencja-wojska-czym-zajmuja-sie-wojskowe-placowki-dyplomatyczne-6027712461140609a
  23. Sejm RP. (2006, 24 maja). Głosowanie nad przyjęciem w całości projektu Ustawy o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służbie Wywiadu Wojskowego, w brzmieniu proponowanym przez Komisję Nadzwyczajną. Głosowanie nr 11 – posiedzenie nr 18 Sejmu V kadencji. https://orka.sejm.gov.pl/SQL.nsf/glosowania?OpenAgent&5&18&11
  24. Sochan, A. (2016). Geneza i rozwój instytucji attachatu obrony i attaché obrony. W L. Drab, A. Sochan (red.), Attaché obrony. Status i funkcjonowanie. Wybór dokumentów (s.15–24). Wojskowe Centrum Edukacji Obywatelskiej.
  25. Sutor, J. (2010). Prawo dyplomatyczne i konsularne. LexisNexis.
  26. Swistek, G. (2012). The Nexus Between Public Diplomacy and Military Diplomacy in Foreign Affairs and Defense Policy. Connections, 11(2), 79–87. https://connections-qj.org/system/files/11.2.06_public-military_diplomacy_swistek.pdf
  27. Ustawa. (1992). Ustawa z dnia 21 listopada 1967 o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Dz.U. 1992, nr 4, poz. 16 (akt uchylony); Dz.U. 1994, nr 43, poz. 165 (akt uchylony).
  28. Ustawa. (2024). Ustawa z dnia 21 stycznia 2021 r. o służbie zagranicznej. Dz.U. 2024, poz. 1691 t.j. ze zm. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20210000464
  29. Ustawa. (2006). Ustawa z dnia 9 czerwca 2006 r. o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służbie Wywiadu Wojskowego. Dz.U. 2006, nr 104, poz. 709 ze zm. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20061040709
  30. Wywiad. (2025a, 28 lutego). Wywiad z attaché obrony akredytowanym w Republice Francuskiej oraz w Islamskiej Republice Algierii (w latach 2006–2010) płk. rez. Waldemarem Kozickim, przeprowadzony przez autorkę 28 lutego 2025 r.
  31. Wywiad. (2025b, 7 marca). Wywiad z attaché obrony akredytowanym w Republice Austriackiej oraz w Republice Słowenii (w latach 2020–2024) płk. Krzysztofem Makarewiczem, przeprowadzony przez autorkę 7 marca 2025 r.
  32. Zarządzenie. (2022). Zarządzenie Ministra Spraw Zagranicznych oraz Ministra Obrony Narodowej z dnia 23 lutego 2022 r. w sprawie szczególnych zasad wykonywania obowiązków służbowych przez żołnierzy zawodowych pełniących służbę w placówkach zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej oraz organizacji i funkcjonowania ataszatów obrony w placówkach zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej. Dz.Urz. MON 2022, poz. 34. https://www.dz.urz.mon.gov.pl/u/dziennik/pozycje/tresc-aktow/pdf/2022/03/bPoz._34_zarz._MSZ_oraz_MON-sig.pdf