Pasek boczny artykułu

Przesłane
marca 2, 2025
Zaakceptowano
czerwca 30, 2025
Opublikowane
lipca 19, 2025
Pobieranie
PDF
Statystyki
Licba odsłon : 222 Pobieranie : 95

Treść głównego artykułu

Abstrakt

Wydarzenia związane z protestami społecznymi i ich stłumieniem na Białorusi w 2020 roku znacząco wpłynęły na polityczną sytuację tego kraju oraz w regionie Europy Środkowo-Wschodniej. Niniejszy artykuł analizuje wzrost zależności politycznej Republiki Białorusi od Federacji Rosyjskiej jako konsekwencję brutalnego tłumienia protestów przeciwko sfałszowanym wyborom prezydenckim. W obliczu międzynarodowej izolacji oraz sankcji nałożonych przez państwa Zachodu reżim Aleksandra Łukaszenki zmuszony był do zacieśnienia współpracy z Moskwą, co doprowadziło do dalszego ograniczenia suwerenności Białorusi. Celem niniejszej pracy jest ocena skali zależności Republiki Białorusi od Federacji Rosyjskiej po stłumieniu protestów w 2020 roku, ze szczególnym uwzględnieniem głównych mechanizmów wzrostu tej zależności. Przyjętą tezą wyjściową jest stwierdzenie, że po nałożeniu sankcji na Republikę Białorusi w latach 2020-2025 Białoruś była zmuszona do zmiany wektora współpracy na Federację Rosyjską, co bezpośrednio wpłynęło na skalę jej zależności od Rosji. Artykuł przedstawia mechanizmy tej zależności, w tym aspekty militarne, gospodarcze oraz socjalne. W opracowaniu wykorzystano metody badawcze oparte na analizie materiałów źródłowych, raportów oraz materiałów eksperckich, autor wykonał również przegląd i analizę aktów prawnych, raportów organizacji międzynarodowych, publikacji akademickich oraz wypowiedzi przedstawicieli władz państw. Wnioski z niniejszego badania wskazują, że po stłumieniu protestów w 2020 roku Białoruś mocno uzależniła się od Federacji Rosyjskiej, tracąc znaczną część swojej suwerenności na rzecz geopolitycznych i strategicznych interesów Moskwy, jednak podejmuje próby zachowania niezależności od Federacji Rosyjskiej. Zjawisko to ma dalekosiężne konsekwencje nie tylko dla wewnętrznej polityki Białorusi, ale również dla stabilności całego regionu Europy Wschodniej.

Słowa kluczowe

Republika Białoruś Federacja Rosyjska bezpieczeństwo regionalne reżim niedemokratyczny sankcje Republic of Belarus Russian Federation regional security undemocratic regime sanctions

Szczegóły artykułu

Licencja

Prawa autorskie (c) 2025 Aleksander Kazak

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.

Licencja

Autor/współautor upoważniony przez pozostałych współautorów do ich reprezentowania (autor korespondencyjny) zgłoszonego „utworu” oświadcza, że przysługują mu autorskie prawa do utworu, które nie są ograniczone w zakresie objętym niniejszym oświadczeniem. Utwór jest dziełem oryginalnym i nie narusza praw autorskich innych osób, ani nie jest ograniczony prawami na rzecz osób trzecich. Utwór nie był wcześniej publikowany pod tym samym lub innym tytułem, nie stanowi również części innej publikacji. Utwór nie jest obecnie przedmiotem postępowania w innym wydawnictwie.

Autor/Współautor zgłasza utwór do publikacji w czasopiśmie „Rocznik Bezpieczeństwa Międzynarodowego” i tym samym potwierdza, że:

  1. Utwór został przygotowany zgodnie z zasadami edytorskimi obowiązującymi w czasopiśmie.
  2. Utwór zawiera informacje o źródłach finansowania badań, które stanowiły podstawę jego opracowania.
  3. Wyraża zgodę na przekazanie utworu do podwójnej recenzji, na podstawie której redakcja podejmie decyzję o przyjęciu lub odrzuceniu utworu do publikacji.
  4. Wyraża zgodę na dokonanie przez redakcję koniecznych zmian utworu wynikających z opracowania redakcyjnego.
  5. Zobowiązuje się do niezwłocznego dokonania korekty autorskiej utworu, po jego akceptacji przez redakcję. Niedokonanie korekty autorskiej w terminie 14 dni od daty otrzymania materiałów, traktowane będzie za zgodę na wydanie utworu w postaci przekazanej do korekty.

Autor/Współautor zachowują prawa autorskie i prawa do publikacji, ale przenoszą prawo do pierwszej publikacji na czasopismo.

Autor/Współautor wyraża zgodę na udostępnianie utworu przez Uniwersytet Dolnośląski DSW na licencji:
Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe,
której pełny tekst dostępny jest na stronie internetowej: https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/legalcode

Jak cytować
Kazak, A. (2025). Wzrost politycznej zależności Republiki Białorusi od Federacji Rosyjskiej w latach 2020-2025 jako konsekwencja stłumienia protestów w 2020 roku . Rocznik Bezpieczeństwa Międzynarodowego, 19(1), 39–67. https://doi.org/10.34862/rbm.2025.1.3
Pobierz cytowania
Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)
BibTeX

Bibliografia

  1. Barros, G. (2025, 15 stycznia). Russia's quiet conquest: Belarus. Institute for the Study of War. https://www.understandingwar.org/sites/default/files/Russia%27s%20Quiet%20Conquest%20Belarus.pdf
  2. BBC. (2024, 22 lipca). Belarus in 31 years of Lukashenko's rule in charts and diagrams. www.bbc.com/russian/articles/cj50d5ej713o
  3. Belta. (2021, 20 października). V Belarusi nachal dejstvovat' sovmestnyj s Rossiej centr podgotovki VVS i PVO. https://belta.by/society/view/v-belarusi-nachal-dejstvovat-sovmestnyj-s-rossiej-tsentr-podgotovki-vvs-i-pvo-465475-2021/
  4. Belta. (2024, 22 października). "Esli eto povtoritsya, otklyuchim voobshche". Lukashenko ob otklyuchenii interneta v avguste 2020 goda. https://belta.by/president/view/esli-eto-povtoritsja-otkljuchim-voobsche-lukashenko-ob-otkljuchenii-interneta-v-avguste-2020-goda-677435-2024/?ref=dron.media
  5. Belta. (2024, 22 października). Informacionnyj suverenitet, geopolitika i "perameny". Chto Lukashenko reshil obsudit' so studentami-gumanitariyami. https://belta.by/president/view/informatsionnyj-suverenitet-i-geopolitika-chto-lukashenko-reshil-obsudit-so-studentami-gumanitarijami-677382-2024/
  6. Belstat. (b.d.). National Statistical Committee of the Republic of Belarus. https://www.belstat.gov.by
  7. Belstat. (1999). Perepis' naseleniya 1999 goda. Nacional'nyj statisticheskij kommitet Respubliki Belarus'. https://www.belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/makroekonomika-i-okruzhayushchaya-sreda/perepis-naseleniya/perepis-naseleniya-1999/
  8. Belstat. (2024). (2024). O nachislennoj srednej zarabotnoj plate rabotnikov Respubliki Belarus' v dekabre 2024 g. Nacional'nyj statisticheskij kommitet Respubliki Belarus'. https://www.belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/realny-sector-ekonomiki/stoimost-rabochey-sily/operativnye-dannye/o-nachislennoy-sredney-zarabotnoy-plate-rabotnikov/o-nachislennoy-sredney-zarabotnoy-plate-rabotnikov-respubliki-belarus-v-dekabre-2024-g/
  9. Boguslavskaya, A. (2023, 20 grudnia). Vojnu Rossii v Ukraine podderzhivaet okolo chetverti belorusov. Deutsche Welle. https://www.dw.com/ru/issledovanie-vojnu-rossii-v-ukraine-podderzivaet-okolo-cetverti-belorusov/a-67783686
  10. Bornikova, K. (2022, 5 marca). Belaruskaya ekonomika kak russkij korabl'. Sankcii SSHA i ES mogut obojtis' v 6–8% VVP Belarusi. Forbes. https://forbes.ua/ru/inside/belorusskaya-ekonomika-tonet-vsled-za-rossiyskoy-sanktsii-ssha-i-es-mogut-oboytis-v-6-8-vvp-belorussi-05032022-4241
  11. Chatham House. (2022, 23 września). How Belarusians’ views on the war have changed over six months. What Belarusans think (Wave 11). https://belaruspolls.org/wave-11
  12. Chatham House. (2023, 12 kwietnia). Belarusians’ views on the war and value orientations. What Belarusans think (Wave 15). https://belaruspolls.org/wave-15
  13. Cichanouska, S. (2020, 11 sierpnia). Ya uyekhala k dyetyam. Strana dlya zhizni. [Wideo]. https://www.youtube.com/watch?v=9DzisJ388Xs
  14. Committee to Protect Journalists [CPJ]. (2025, 16 stycznia). Special report. In record year, China, Israel, and Myanmar are world’s leading jailers of journalists. https://cpj.org/special-reports/in-record-year-china-israel-and-myanmar-are-worlds-leading-jailers-of-journalists/#worst-offenders
  15. Dekret. (2021, 22 listopada). Ukaz Prezidenta Respubliki Bielaruś Ab Mižviedamasnaj kamisii pa baraćbie z ekstremizmam i teraryzmam (Ukaz nr 450). https://president.gov.by/ru/documents/ukaz-no-450-ot-22-noyabrya-2021-g
  16. Devby. (2020, 13 sierpnia). Vo skol'ko oboshelsya 61 chas blokirovki. Otchet ob otklyuchenii interneta v Belarusi. https://devby.io/news/vo-skolko-oboshlos
  17. Drakakhrust, Y. (2020, 30 listopada). 4 pryčyny i 5 matyvacyjaŭ biełaruskaha pratestu, pavodle prafesara Vardamackaha. Radio Free Europe/Radio Liberty. https://www.svaboda.org/a/30976845.html
  18. Ex-press. (2012, 24 marca). Ekonomike nuzhen $1 mlrd vneshnej pomoshchi ezhemesyachno. http://ex-press.by/article.php?id=32909
  19. Interfax. (2024, 13 lutego). Biznes RF vlozhil v real'nyj sektor ekonomiki Belorussii $5,1 mlrd v 2023 g. https://www.interfax.ru/business/945892
  20. Internet-portal CIS. (2024, 1 sierpnia). Razvitie turizma v Soyuznom gosudarstve: vygody dlya Belarusi i Rossii. Commonwealth of Independent States. https://e-cis.info/news/566/119997/
  21. Kazak, A., Magda, Ye.V. (2023). «Bielaruski balkon» jak faktar pahrozy: vajenny, infarmacyjny i hibrydny vymiarenni. Obriy Drukarstva, 2(14), 267–281. https://doi.org/10.20535/2522-1078.2023.2(14).295423
  22. Komisja Europejska. (2020, 2 października). Commission Implementing Regulation (EU) 2020/1369 of 29 September 2020 amending Annex I to Council Regulation (EEC) No 2658/87 on the tariff and statistical nomenclature and on the Common Customs. Dz. Urz. UE L 319 z 02.10.2020 r. http://data.europa.eu/eli/reg_impl/2020/1369/oj
  23. Levashkievich, E. (2023, 30 czerwca). Vardomatskiy: Obshchestvo razdeleno na "net voyne" i "net voyny". Deutsche Welle. https://www.dw.com/ru/andrej-vardomackij-obsestvo-v-belarusi-razdeleno-na-net-vojne-i-net-vojny/a-66058658
  24. Maltsev, A. (2020, 23 października). «My budem podavlyat' protest». Belorusskie siloviki nastroeny na eskalaciyu konflikta. Pochemu — ob"yasnyayut oni sami i ih byvshie sosluzhivcy. Novaya Gazeta. https://novayagazeta.ru/articles/2020/10/23/87662-my-budem-podavlyat-protest
  25. Mickiewicz, P., Kasprzycki, D. (2021). Expanding The External Ring Of Russian Defense Policy In Practice: 2015–2020. Copernicus Journal of Political Studies, (1), 55–79. https://doi.org/10.12775/CJPS.2021.003
  26. Ministerstwo informacji. (2020, 1 maja). Statystyka, infarmacyja dlia SMI. Ministerstva infarmacyi Respubliki Bielaruś. http://mininform.gov.by/activities/statisticheskiy/
  27. Ministerstwo informacji. (2024, 31 grudnia). Statystyka, infarmacyja dlia SMI. Ministerstva infarmacyi Respubliki Bielaruś.
  28. NashaNiva. (2022, 18 listopada). Vardomackij o issledvanii belorusskogo mediaprostranstva. https://nashaniva.com/ru/8750
  29. NashaNiva. (2023, 11 grudnia). Synov'ya Golovchenko i Vol'fovicha, docheri Sergeenko i Kochanovoj. CHem zanimayutsya deti belorusskih top-chinovnikov. https://nashaniva.com/ru/331941
  30. NEWS.BY. (2020, 16 października). My vynuzhdeny budem primenit' ognestrel'noe oruzhie, chtoby zashchitit' grazhdan — glava GUBOPiK [Wideo]. https://www.youtube.com/watch?v=rRS9k17ckB0
  31. Rabočy Ruch. (2025, 15 stycznia). Krutoe pike GP «Belaeronavigaciya» / Cena aresta Protasevicha: Nerentabel'nye polety i sploshnye ubytki [Wideo]. https://www.youtube.com/watch?v=tx9dlhHG-OA
  32. Rada Unii Europejskiej. (2020a, 6 listopada). Council Implementing Decision (CFSP) 2020/1650 of 6 November 2020 implementing Decision 2012/642/CFSP concerning restrictive measures against Belarus. Dz. Urz. UE L 370 I/9 z 06.11.2020 r. https://eur-lex.europa.eu/eli/dec_impl/2020/1650/oj
  33. Rada Unii Europejskiej. (2020b, 17 grudnia). Council Implementing Decision (CFSP) 2020/2130 of 17 December 2020 implementing Decision 2012/642/CFSP concerning restrictive measures against Belarus. Dz. Urz. UE L 426 I/14 z 17.12.2020 r. http://data.europa.eu/eli/dec_impl/2020/2130/oj
  34. Rada Unii Europejskiej. (2021a, 21 czerwca). Council Decision (CFSP) 2021/1001 of 21 June 2021 amending Decision 2012/642/CFSP concerning restrictive measures in view of the situation in Belarus. Dz. Urz. UE L 219 I/67 z 21.06.2021 r. http://data.europa.eu/eli/dec/2021/1001/oj
  35. Rada Unii Europejskiej. (2021b, 2 grudnia). Council Implementing Decision (CFSP) 2021/2125 of 2 December 2021 implementing Decision 2012/64. Dz. Urz. UE L 430 I/16 z 02.12.2020 r. http://data.europa.eu/eli/dec_impl/2021/2125/oj
  36. Rada Unii Europejskiej. (2022a, 2 marca). Council Decision (CFSP) 2022/351 of 1 March 2022 amending Decision 2014/512/CFSP concerning restrictive measures in view of Russia’s actions destabilising the situation in Ukraine. Dz. Urz. UE L 65/5 z 02.03.2022 r. http://data.europa.eu/eli/dec/2022/351/oj
  37. Rada Unii Europejskiej. (2022b, 2 marca). Council Regulation (EU) 2022/355 of 2 March 2022 amending Regulation (EC) No 765/2006 concerning restrictive measures in view of the situation in Belarus. Dz. Urz. UE L 67/1 z 02.03.2022 r. http://data.europa.eu/eli/reg/2022/355/oj
  38. Rada Unii Europejskiej. (2022c, 9 marca). Council Decision (CFSP) 2022/399 of 9 March 2022 amending Decision 2012/642/CFSP concerning restrictive measures in view of the situation in Belarus and the involvement of Belarus in the Russian aggression against Ukraine. Dz. Urz. UE L 82/9 z 09.03.2022 r. http://data.europa.eu/eli/dec/2022/399/oj
  39. Rada Unii Europejskiej. (2022d, 3 czerwca). Council Decision (CFSP) 2022/882 of 3 June 2022 amending Decision 2012/642/CFSP concerning restrictive measures in view of the situation in Belarus and the involvement of Belarus in the Russian aggression against Ukraine. Dz. Urz. UE L 153/88 z 03.06.2022 r. https://eur-lex.europa.eu/eli/dec/2022/882/oj/eng
  40. Rada Unii Europejskiej. (2023, 3 sierpnia). Council implementing decision (CFSP) 2023/1592, implementing Decision 2012/642/CFSP concerning restrictive measures in view of the situation in Belarus and the involvement of Belarus in the Russian aggression against Ukraine. Dz. Urz. UE L 195/31 z 03.08.2023 r. http://data.europa.eu/eli/dec_impl/2023/1592/oj
  41. Rada Unii Europejskiej. (2024, 29 czerwca). Council regulation (EU) 2024/1865 of 29 June 2024 amending Regulation (EC) No 765/2006 concerning restrictive measures in view of the situation in Belarus and the involvement of Belarus in the Russian aggression against Ukraine. Dz. Urz. UE L 2024/1865 z 30.06.2024 r. http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1865/oj
  42. Radio Free Europe. (2025, 16 lutego). U.S. Officials In Rare Belarus Visit Seeking Deal On Political Prisoners, Sanctions. https://www.rferl.org/a/belarus-trump-lukashenko-prisoners-sanctions/33316462.html
  43. RBC. (2024, 5 lutego). Skol'ko inostrancev priekhali v Rossiyu v 2024 godu. https://www.rbc.ru/business/05/02/2025/67a23e129a794772bb4f28e6?from=from_main_2
  44. Rodnienkov, A. (2021). Kak sankcii vliyayut na regiony. Centr Novyh Idei. https://newbelarus.vision/wp-content/uploads/2021/12/Как-санкции-влияют-на-регионы.pdf
  45. TASS. (2020, 19 sierpnia). Kak svyazany ekonomiki Belorussii i Rossii. CHto vazhno znat'. https://www.rbc.ru/economics/19/08/2020/5f3bcfd09a7947dbc3afb76b
  46. TASS. (2022, 2 listopada). Minsk ocenil poteri ot prekrashcheniya postavok iz Belorussii v Evropu v $6 mlrd. https://tass.ru/ekonomika/16230555?ref=dron.media
  47. TASS. (2024, 23 października). MO Belorussii i RF utverdili plan sotrudnichestva do 2027 goda. https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/22197047
  48. TASS. (2025, 13 lutego.) Press-sekretar' Lukashenko prokommentirovala osvobozhdenie Belorussiej amerikanca. https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/23127127
  49. Telegram. (2021, 16 marca). O rezul'tatah peregovorov ministrov oborony Belarusi i Rossii. https://t.me/modmilby/3992
  50. ThinkTanks. (2024, 11 października). Belorusy stali men'she smotret' telewizor. https://thinktanks.pro/publication/2024/10/11/belorusy-stali-menshe-smotret-televizor-1.html
  51. Ustawa. (1997, 19 grudnia). Soglashenie mezhdu Rossijskoj Federaciej i Respublikoj Belarus' o sovmestnom obespechenii regional'noj bezopasnosti v voennoj sfere. Ministerstwo Spraw Zagranicznych Federacji Rosyjskiej. https://www.mid.ru/ru/foreign_policy/international_contracts/international_contracts/2_contract/47455/
  52. Ustawa. (2007, 4 stycznia). Ab suprać dziejanni ekstremizmu. Zakon Respubliki Bielaruś (nr 203-Z). https://pravo.by/document/?guid=11031&p0=h10700203
  53. Ustawa. (2021, 14 maja). Ab zmianienni zakanadaŭstva ab suprać dziejanni ekstremizmu. Zakon Respubliki Bielaruś (nr 104-Z). https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=H12100104
  54. Ustawa. (2023, 17 lipca). Pra zmieny zakona. Zakon Respubliki Bielaruś (nr 292-Z). https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=H12300292
  55. VPK. (2017, 17 lipca). Torgovlya oruzhiem radi ukrepleniya mira. https://vpk.name/news/186878_torgovlya_oruzhiem_radi_ukrepleniya_mira.html
  56. Vyasna. (2022, 11 lipca). Prokuror prosit naznachit' Dmitriyu i Anastasii Dashkevicham po 1,5 goda kolonii. https://spring96.org/ru/news/108318
  57. Wołodkin, A. (2011). Vooruzhennye sily Belarusi: vnutrennee razvitie i mezhdunarodnoe vzaimodejstvie. Bielaruski ezhegodnik. https://nmn.media/yearbook/2011/page26.html
  58. Zerkalo. (2023, 21 lipca). «S uvazheniyem, GUBOPIK». Siloviki rassylayut belorusam soobshcheniya v Telegram s pros'boy, za nevypolneniye kotoroy grozyat Administrativkoychitat'. https://news.zerkalo.io/life/44311.html
  59. Żochowski, P. (2024, 23 lipca). Mińsk pozoruje gotowość do rozmów z Warszawą. Ośrodek Studiów Wschodnich. https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2024-07-23/minsk-pozoruje-gotowosc-do-rozmow-z-warszawa